ดาวเคราะห์(โรงเรียนประภัสสรวิทยา)

ดาวเคราะห์

solar-system

ปลายเดือนที่แล้ว ดาวพุธผ่านตำแหน่งร่วมทิศแนววงนอก (superior conjunction) ซึ่งเป็นตำแหน่งที่อยู่ในทิศทางเดียวกับดวงอาทิตย์ แต่ไกลจากโลกโดยมีดวงอาทิตย์อยู่ตรงกลางระหว่างโลกกับดาวพุธ เดือนกรกฎาคมดาวพุธจะมาปรากฏบนท้องฟ้าทิศตะวันตกในเวลาหัวค่ำ โดยทำมุมห่างจากดวงอาทิตย์มากขึ้นทุกวัน เริ่มเห็นดาวพุธได้ตั้งแต่ปลายสัปดาห์ที่ 2 หรือต้นสัปดาห์ที่ 3 ของเดือน ขณะนั้นเป็นช่วงที่ดาวพุธอยู่ในกลุ่มดาวปู

พลบค่ำวันที่ 13 กรกฎาคม จะเห็นดวงจันทร์เสี้ยวอยู่ห่างไปทางซ้ายมือของดาวพุธ วันที่ 19 กรกฎาคม ดาวพุธออกจากกลุ่มดาวปูเข้าสู่กลุ่มดาวสิงโต สามารถสังเกตดาวพุธบนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำเช่นนี้ได้ต่อเนื่องไปถึงเดือนหน้า ซึ่งดาวพุธจะทำมุมห่างจากดวงอาทิตย์ที่สุดในวันที่ 7 สิงหาคม สำหรับลักษณะทางกายภาพของดาวพุธ ช่วงวันที่ 10-31 กรกฎาคม ดาวพุธจางลงเรื่อย ๆ จากโชติมาตร -0.9 ไปที่ +0.1 ขนาดเชิงมุมเพิ่มขึ้นจาก 5.3 พิลิปดา เป็น 6.8 พิลิปดา พื้นผิวด้านสว่างลดลงจาก 88% เป็น 58%

หากท้องฟ้าไม่มีเมฆมากจะเห็นดาวศุกร์เป็นดาวสว่างบนท้องฟ้าทิศตะวันตกใน เวลาหัวค่ำของทุกวัน วันที่ 10 กรกฎาคม ดาวศุกร์ผ่านใกล้ดาวหัวใจสิงห์ในกลุ่มดาวสิงโต สังเกตได้ว่าดาวศุกร์กำลังเคลื่อนไปทางกลุ่มดาวหญิงสาวและใกล้ดาวอังคารกับ ดาวเสาร์มากขึ้น ดาวเคราะห์ 3 ดวงนี้จะมาอยู่ใกล้กันในเดือนสิงหาคม ดาวศุกร์กำลังใกล้โลกมากขึ้นทำให้ขนาดปรากฏตลอดเดือนกรกฎาคมเพิ่มขึ้นจาก 15.5 เป็น 19.8 พิลิปดา พื้นผิวด้านสว่างลดลงจาก 71% เป็น 58% ดาวศุกร์มีความสว่างเพิ่มขึ้นจากโชติมาตร -4.1 ไปที่ -4.3

ดาวอังคารอยู่ในกลุ่มดาวสิงโต ปรากฏบนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำโดยอยู่สูงและเยื้องไปทางซ้ายมือของดาวศุกร์ เดือนนี้ดาวอังคารจะออกจากกลุ่มดาวสิงโตเข้าสู่กลุ่มดาวหญิงสาวในวันที่ 19 กรกฎาคม ต้นเดือนดาวอังคารตกลับขอบฟ้าก่อน 5 ทุ่มเล็กน้อย ปลายเดือนตกลับขอบฟ้าเร็วขึ้นอีก 1 ชั่วโมง ค่ำวันที่ 31 กรกฎาคมจะเห็นดาวอังคารอยู่ทางซ้ายมือด้านล่างของดาวเสาร์ คืนนั้นดาวเคราะห์ 2 ดวงนี้อยู่ห่างกันประมาณ 1.7 องศา โดยดาวเสาร์สว่างกว่าดาวอังคาร ตลอดเดือนกรกฎาคมความสว่างของดาวอังคารลดลงจากโชติมาตร +1.4 ไปที่ +1.5 ขนาดเชิงมุมก็ลดลงจาก 5.2 เป็น 4.7 พิลิปดา

ดาวพฤหัสบดีอยู่ในกลุ่มดาวปลาค่อนไปทางกลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำ ดาวพฤหัสบดีเริ่มปรากฏเหนือขอบฟ้าทิศตะวันออกตั้งแต่เวลาประมาณตี 1 หลังจากนั้นมันจะเคลื่อนสูงขึ้นเรื่อย ๆ ไปอยู่สูงกลางท้องฟ้าเหนือศีรษะในช่วงใกล้เช้ามืด ตลอดเดือนนี้ขนาดเชิงมุมตามแนวเส้นศูนย์สูตรของดาวพฤหัสบดีเพิ่มขึ้นจาก 41.5 เป็น 45.6 พิลิปดา ความสว่างเพิ่มขึ้นจากโชติมาตร -2.5 ไปที่ -2.7 ขณะนี้แถบเมฆคล้ำที่พาดทางใต้ของเส้นศูนย์สูตรบริเวณละติจูดใกล้เคียงกับจุด แดงใหญ่ (Great Red Spot) ดูเหมือนหายไปอย่างลึกลับ

ดาวเสาร์อยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาว สว่างใกล้เคียงกับดาวรวงข้าว เริ่มเห็นดาวเสาร์ได้ตั้งแต่เวลาหัวค่ำ เป็นเวลาที่ดาวเสาร์อยู่สูงบนฟ้าทิศตะวันตก ต้นเดือนกรกฎาคมดาวเสาร์ตกลับขอบฟ้าในเวลาประมาณ 5 ทุ่มครึ่ง ปลายเดือนตกพร้อมดาวอังคารในเวลาประมาณ 4 ทุ่ม ดาวศุกร์ ดาวอังคาร และดาวเสาร์ จะใกล้กันมากที่สุดในช่วงต้นเดือนสิงหาคมที่จะถึงนี้ ตลอดเดือนกรกฎาคมขนาดเชิงมุมตามแนวศูนย์สูตรของดาวเสาร์ลดลงจาก 17.2 ไปเป็น 16.4 พิลิปดา ความสว่างอยู่ที่โชติมาตร +1.1

ดาวยูเรนัส (โชติมาตร +5.8) อยู่ในกลุ่มดาวปลา ไม่ห่างจากดาวพฤหัสบดีมากนัก เดือนที่ผ่านมา ดาวยูเรนัสกับดาวพฤหัสบดีเข้าใกล้กันที่สุด เดือนนี้ดาวเคราะห์ทั้งสองจึงห่างออกจากกันชั่วคราว ก่อนที่ดาวพฤหัสบดีจะเคลื่อนมาอยู่ใกล้ดาวยูเรนัสอีก 2 ครั้ง ซึ่งจะเกิดขึ้นในเดือนกันยายน 2553 เป็นจังหวะที่ทั้งคู่อยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์และใกล้โลกที่สุดในรอบปี อีกครั้งเกิดขึ้นในเดือนมกราคม 2554 เวลาที่สังเกตดาวยูเรนัสได้ดีคือตั้งแต่ตี 1 เป็นต้นไปถึงช่วงก่อนท้องฟ้าสว่างในเวลาเช้ามืด โดยเลือกวันที่ไม่มีแสงจันทร์รบกวน

ดาวเนปจูน (โชติมาตร +7.8) อยู่ในกลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำ สังเกตได้ด้วยกล้องโทรทรรศน์ในสถานที่และเวลาที่ท้องฟ้ามืดสนิท ไม่มีแสงรบกวน แผนที่ตำแหน่งดาวยูเรนัสและดาวเนปจูนกับเวลาดวงจันทร์ขึ้น-ตก ดูได้จากวารสารฉบับคู่มือดูดาว พ.ศ. 2553

ดวงจันทร์

สองสัปดาห์แรกของเดือนกรกฎาคมเป็นข้างแรม ดวงจันทร์อยู่บนท้องฟ้าทุกวันในเวลาเช้ามืด วันที่ 4 กรกฎาคม ดวงจันทร์สว่างมากกว่าครึ่งดวงเล็กน้อยอยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดีด้วยระยะห่าง 7 องศา เช้ามืดวันที่ 8 กรกฎาคม ดวงจันทร์ผ่านใกล้กระจุกดาวลูกไก่ สองวันถัดมามองเห็นจันทร์เสี้ยวอยู่ใกล้ขอบฟ้าและน่าจะเป็นวันสุดท้ายที่ เห็นดวงจันทร์ในเวลาเช้ามืด

จันทร์ดับเดือนนี้เกิดขึ้นในคืนวันที่ 11 เข้าสู่เช้าวันที่ 12 กรกฎาคม ตามเวลาประเทศไทย ขณะนั้นเกิดสุริยุปราคาเต็มดวงเห็นได้ทางตะวันออกเฉียงใต้ของมหาสมุทร แปซิฟิก เงามืดพาดผ่านเกาะอีสเตอร์ และทางใต้ของทวีปอเมริกาใต้ วันที่ 13 กรกฎาคม หากฟ้าเปิดจะเห็นจันทร์เสี้ยวบาง ๆ อยู่เหนือขอบฟ้าห่างไปทางซ้ายมือของดาวพุธ ค่ำวันที่ 14 ถึง 16 กรกฎาคม ดวงจันทร์ผ่านใกล้ดาวศุกร์ ดาวอังคาร และดาวเสาร์ วันที่ 18 กรกฎาคม ดวงจันทร์สว่างครึ่งดวงขณะอยู่ใกล้ดาวรวงข้าวในกลุ่มดาวหญิงสาว วันที่ 21 กรกฎาคม ดวงจันทร์อยู่ในกลุ่มดาวแมงป่องใกล้ดาวแอนทาเรส ดวงจันทร์สว่างเต็มดวงในวันที่ 26 กรกฎาคม ซึ่งตรงกับวันอาสาฬหบูชา ราว 5 ทุ่มวันที่ 30 กรกฎาคม ดวงจันทร์จะขึ้นมาเหนือขอบฟ้าโดยมีดาวพฤหัสบดีเป็นดาวสว่างอยู่ด้านล่าง เมื่อถึงเช้ามืดของวันถัดไป โลกหมุนรอบตัวเองทำให้ดวงจันทร์ย้ายไปอยู่สูงบนท้องฟ้าทิศตะวันตก ส่วนดาวพฤหัสบดีอยู่ทางซ้ายมือของดวงจันทร์

อ้างอิงจาก สมาคมดาราศาสตร์ไทย – http://thaiastro.nectec.or.th